segunda-feira, 21 de outubro de 2013

O vello e o mar


"Pero o home non foi feito para a derrota. Un home pode ser destruído, pero non derrotado."
Iso é o que di Santiago (o que se di a si mesmo e o que nos di a nós, os lectores) nesta historia de loita, de perseverancia e tamén de soidade; a soidade deses días que pasa no mar, que no fondo é unha metáfora da soidade da súa vida en terra; a perseverancia indo atrás do peixe (mesmo ata a extenuación), que no fondo é unha metáfora da perseverancia na vida do día a día de Santiago, dos seus esforzos por saír avante. 

E si, aínda que é certo que Santiago pensa que o home non foi feito para a derrota, ás veces ten que enfrontarse a ela:
"Cuspiu no océano e dixo:
-¡Comede iso, galanos! ¡E soñade con que matastes a un home!
Agora sabía que estaba totalmente derrotado ..."

Pero, por sorte, despois deses momentos nos que todo semella perdido, volve a forza interior e volve a vida, volven a esperanza e a loita. Porque, tal e como lle recorda o rapaz:
"–Tense que poñer ben pronto porque aínda teño moito que aprender e vostede pode aprenderme todo."
Aprender, esa é a palabra clave, porque sen dúbida é nas derrotas onde máis se aprende.

Hai tempo, daquela eu tiña 17 ou 18 anos (alá polo ano 1979 ou 1980), traducín para o galego as primeiras páxinas deste libro. Non era unha tradución comme il faut, é dicir, a partir do idioma orixinal, senón a partir do castelán. Déixovos un anaco desa tradución, correspondente ao comezo do libro, cando se describe a Santiago:
"O vello era fraco e loubán, con enrugas profundas na parte posterior do pescozo. Os teixos lixos do benigno cáncer da pel que o sol produz cos seus reflexos no mar tropical estaban nas súas meixelas. Estas pencas corrían polas veiras da súa cara até dabondo abaixo e as súas maos tiñan as fondas cicatrices que causa a manipulación das cordas cando suxeitan os grandes peixes. Mais nengunha desas cicatrices era recente. Eran tan vellas coma as erosións dun árido deserto."

E velaquí outro anaco máis:
"-¿Que tempo tiña cando me levou por primeira vez nunha gamela?
-Cinco anos. E a pouco máis perdes a vida cando sobín aquil peixe vivo dabondo que estivo a piques de esnaquizar a gamela. ¿Acórdaste?
-Lembro como esbrinzaba e pegaba coletazos, e que o banco rompía-se, e o bruído dos baloucazos. Lembro que vostede chimpou-me á proa, onde estaban as liñas molladas i enroladas. E lembro que toda a gamela estarrecía-se e o estrondo que vostede armaba dándo-lle baloucazos, coma se tronzara un albre, e o pegañento cheiro a sangue que me emburullaba."

(A tradución de O vello e o mar de Ernest Hemingway é de Carlos Casares).

Sem comentários:

Enviar um comentário